Ticari Parametreler — İrsaliye, Teklif, Sözleşme

Bu sayfa Ticari Parametreler ekranındaki üç grubu anlatır: İrsaliye (irsaliyenin ilk değerleri, satır formülü, kayıt kontrolleri, faturaya ve stoklara aktarım), Teklif (onay, düzeltme, satır formülü, geçerlilik / teslim tarihleri) ve St. Sözleşme (satış / satınalma sözleşmelerinin evraklara uygulanması). Her parametrenin programda nerede ve ne zaman etkili olduğu anlatılır.

Sistem YönetimiKurulum İşlemleriParametrelerTicari Parametreler → soldan İrsaliye, Teklif ya da St. Sözleşme grubu. Ekranın kullanımı ve düğmeleri: Ticari Parametreler.

Parametreler aksi belirtilmedikçe hem satış hem satınalma evraklarında geçerlidir. Hiçbiri program yeniden başlatılmadan etkilidir; değişiklik, ilgili ekran bir sonraki açılışında (ya da bir sonraki işlemde) devreye girer.

İrsaliye

Parametre	Etkilediği yerler	Ne zaman
Satın Alma İrsaliyelerinde KDV Şekli İlk Değer	Yeni satınalma irsaliyesi	Yeni irsaliye açılırken
Satış İrsaliyelerinde KDV Şekli İlk Değer	Yeni satış irsaliyesi	Yeni irsaliye açılırken
Miktarda CTRL + F5 Formül Hesaplasın	İrsaliye ekranı satırları	`Ctrl`+`F5`
Miktarda Formül Otomatik Hesaplansın	İrsaliye ekranı satırları	İmleç Miktar ya da Fiyat kolonuna geçince
İrsaliye Miktar Hesaplama Formülü	İrsaliye ekranı satırları	Formül hesaplanırken
Formül Sonucunu Buraya Yaz	İrsaliye ekranı satırları	Formül hesaplanırken
Seri Numaralı Stoklarda Seri No Miktar Kontrolü Yapılmasın	İrsaliye satırı (seri no takipli stok)	Satır kaydedilirken
Kısmi Tevkifat Uygulaması Alt Sınırı	İrsaliye ekranı → Kaydet	Kaydederken
Konsinye İrsaliyeler Stoklara Entegre Edilsin	Konsinye irsaliyelerin stok hareketleri	İrsaliye kaydedilirken
Siparişi İrsaliyeye aktarılırken Teslim tarihini günün tarihi alsın	Sipariş listesi → İrsaliyeye Aktar	Aktarım sırasında
Listeden Faturalaştırmada Tarihi İrsaliyeden Al	İrsaliye listesi → Faturaya Aktar	Aktarım penceresi açılırken
Faturalaştırırken Kuru Güncelleştir	Şu an programda bir etkisi yoktur	—

İlk değerler

Satın Alma İrsaliyelerinde KDV Şekli İlk Değer

Ne yapar: yeni satınalma irsaliyesinde KDV Şekli alanının Hariç (varsayılan) ya da Dahil gelmesini sağlar. Dahil seçilirse satırlara yazılan fiyatlar KDV dahil kabul edilir.

Nerede / ne zaman: Satınalma İrsaliyeleri ekranında Ekle ile yeni irsaliye açılırken. Kayıtlı irsaliyelere dokunmaz; alan evrakta elle değiştirilebilir. Seçili Kaydı Çoğalt ile oluşturulan irsaliye, kopyalanan irsaliyenin KDV şeklini korur.

İrsaliyeler faturaların KDV şekli parametrelerini değil, bu gruptaki iki parametreyi kullanır.

Satış İrsaliyelerinde KDV Şekli İlk Değer

Satış irsaliyesi için aynı kuraldır: yeni satış irsaliyesinde KDV Şekli Hariç (varsayılan) ya da Dahil gelir.

İrsaliye satır formülü

Ölçüyle sevk edilen ürünlerde (cam, kumaş, profil, levha …) satırın miktarını ya da başka bir alanını en / boy / yükseklik gibi değerlerden hesaplatır. Dört parametre birlikte çalışır; Miktarda CTRL + F5 Formül Hesaplasın işaretli değilse diğer üçü ekranda pasif durur. Formül yazımı ve kullanılabilecek alanlar fatura formülüyle aynıdır: Faturada Miktar Hesaplama Formülü.

Miktarda CTRL + F5 Formül Hesaplasın

Ne yapar: irsaliye ekranında formülü tuşla hesaplatmayı açar. Varsayılan: işaretsiz.

İrsaliye satırındayken Ctrl+F5'e basıldığında formül o satır için hesaplanır ve sonuç seçilen alana yazılır. Hücreye yazıp henüz başka hücreye geçmediğiniz değer de hesaba girer. Hücre düzenlenmiyorken (yalnız seçiliyken) de çalışır. Tuş yalnız bulunduğunuz satırı hesaplar.

Miktarda Formül Otomatik Hesaplansın

Ne yapar: formülü tuşa basmadan hesaplar: irsaliye satırında imleç Miktar ya da Fiyat kolonuna geçtiğinde formül hesaplanır ve sonuç yazılır. Varsayılan: işaretsiz. Yalnız Miktarda CTRL + F5 Formül Hesaplasın işaretliyken açılır.

İrsaliye Miktar Hesaplama Formülü

Ne yapar: hesaplanacak ifadenin kendisidir. Kullanılabilecek alanlar [EN] [BOY] [YUKSEKLIK] [DARA] [NETAGIRLIK], [OZELSAYI1] … [OZELSAYI3], [FIYAT] [MIKTAR], [IDKURU] [DKURU] (satırın değerleri) ve [STOK_OZELSAYI1] … [STOK_OZELSAYI4], [STOK_KATSAYI1] … [STOK_KATSAYI4] (satırdaki stoğun kartı). Dört işlem ve parantez kullanılır.

Formül boşsa ya da hesaplanamıyorsa (yazım hatası, boş alan) uyarı çıkmaz, sonuç alanı değişmez.

Örnek: formül [EN]*[BOY], sonuç alanı MIKTAR. Satıra En 1,20, Boy 2,50 girip Ctrl+F5'e basınca Miktar 3 olur. En, Boy gibi kolonlar satır ızgarasında varsayılan olarak gizlidir; ızgarada sağ tık → liste tasarımıyla görünür yapın.

Formül Sonucunu Buraya Yaz

Ne yapar: formül sonucunun satırda hangi alana yazılacağını seçer. Varsayılan: MIKTAR.

Seçenek	Sonuç nereye yazılır
MIKTAR	Miktar
EYSAYISI	Etiket Yazdırma Sayısı — sonuç yukarı yuvarlanır (ör. `3,2` → `4`)
FIYAT	Fiyat
OZELSAYI1 / OZELSAYI2 / OZELSAYI3	Satırın özel sayı alanları
OZELKOD1 … OZELKOD4	Satırın özel kod alanları; sonuç `1.234,50` biçiminde metin olarak yazılır

Yalnız Miktarda CTRL + F5 Formül Hesaplasın işaretliyken açılır.

Kayıt kontrolleri

Seri Numaralı Stoklarda Seri No Miktar Kontrolü Yapılmasın

Seri no takipli stoklarda (stok kartında izleme şekli seri no) irsaliye satırı kaydedilirken girilen seri numarası adedi satır miktarıyla karşılaştırılır.

Parametre	Adet tutmuyorsa
İşaretsiz (varsayılan)	Girilen Miktardan Farklı Sayıda SeriNo Hareketi Girilmiş uyarısı; satır kaydedilmez.
İşaretli	Girilen Miktardan Farklı Sayıda SeriNo Hareketi Girilmiş İşleme Devam Edilsin mi? sorusu; Evet ile satır kaydedilir.

İşaretliyken kontrol tamamen kalkmaz, engel yerine onaya dönüşür. Faturadaki karşılığı Genel Fatura Parametreleri grubundaki aynı adlı parametredir.

Kısmi Tevkifat Uygulaması Alt Sınırı

Ne yapar: irsaliyede tevkifatlı satırların toplamı bu tutarın altındaysa kayıt sırasında tevkifatın kaldırılmasını önerir. Varsayılan: boş (kontrol yapılmaz). Yalnız rakam yazın.

Nerede / ne zaman: irsaliye ekranında Kaydet'e basınca. Tevkifat türü seçili satırların KDV dahil net tutarları toplanır; toplam sıfırdan büyük ve sınırdan küçükse şu soru gelir:

Kısmi Tevkifat Uygulaması Alt Sınırının Altında Tevkifat Girdiniz! Tevkifat Sıfırlansın Mı?

Evet: bütün satırların tevkifat türü kaldırılır ve irsaliye tevkifatsız kaydedilir.
Hayır: irsaliye girilen tevkifatla kaydedilir.

Fatura, sipariş ve teklifte aynı kontrol kendi gruplarındaki ayrı parametreyle yapılır (faturada: Kısmi Tevkifat Uygulaması Alt Sınırı).

Örnek: sınır 12000. Karadeniz Lojistik'e (120.003) KDV dahil 9.000 TL'lik tevkifatlı satır içeren irsaliye kaydedilirken soru çıkar; tutar 15.000 TL olsaydı soru çıkmazdı.

Stoklara ve diğer evraklara aktarım

Konsinye İrsaliyeler Stoklara Entegre Edilsin

Ne yapar: İşlem Türü Konsinye Satış ya da Konsinye Satınalma olan irsaliyelerin stok miktarlarına işlenip işlenmeyeceğini belirler. Varsayılan: işaretsiz.

Parametre	Konsinye irsaliye kaydedilince
İşaretsiz	Stok hareketi oluşmaz; mal depo miktarlarına girmez / depodan düşmez.
İşaretli	Diğer irsaliyeler gibi stok hareketi oluşur; miktarlar depoya işlenir.

Ne zaman: irsaliye kaydedilirken (ve irsaliyenin stok hareketleri yeniden oluşturulduğunda). Parametre değiştirildiğinde eski konsinye irsaliyeler kendiliğinden güncellenmez; bir irsaliye yeniden kaydedildiğinde onun hareketleri o anki parametreye göre yeniden oluşturulur (parametre kapalıyken yeniden kaydedilen konsinye irsaliyenin stok hareketleri kalkar). Depo Teslim türündeki evraklar bu parametreden bağımsız olarak stok hareketi oluşturmaz.

Örnek: bir bayiye konsinye olarak 100 adet KRT-0001 A4 Fotokopi Kağıdı gönderildi. Parametre işaretsizse mal satılana kadar depo miktarında görünmeye devam eder; işaretliyse irsaliye kaydedilince depodan 100 adet düşer.

Siparişi İrsaliyeye aktarılırken Teslim tarihini günün tarihi alsın

Ne yapar: sipariş listesinden irsaliye oluşturulurken irsaliyenin Fiili Sevk Tarihi'nin nereden geleceğini belirler. Varsayılan: işaretsiz.

İşaretsiz: fiili sevk tarihi siparişin Teslim Tarihi'nden alınır.
İşaretli: fiili sevk tarihi aktarımın yapıldığı gün olur.

Nerede / ne zaman: Satış Siparişleri ve Satınalma Siparişleri listesinde sağ tık → İrsaliyeye Aktar ile. İrsaliyenin Tarih'i her iki durumda da bugündür. İrsaliye ekranındaki Siparişten Aktarım ile satır alınırken bu parametre kullanılmaz.

Örnek: Başkent Eğitim'in (120.002) teslim tarihi 30.10.2026 olan siparişi 04.11.2026'da irsaliyeye aktarılıyor. İşaretsizse fiili sevk tarihi 30.10.2026, işaretliyse 04.11.2026 gelir.

Listeden Faturalaştırmada Tarihi İrsaliyeden Al

Ne yapar: irsaliye listesinden fatura oluşturulurken açılan Faturaya Aktar penceresindeki Fatura Tarihi'nin ilk değerini belirler. Varsayılan: işaretsiz.

İşaretsiz: fatura tarihi bugünün tarihiyle gelir.
İşaretli: fatura tarihi irsaliyenin tarihiyle gelir.

Nerede / ne zaman: satış ve satınalma irsaliyeleri listesinde sağ tık → Faturaya Aktar (Alt+1) ile pencere açılırken. Tarih pencerede elle değiştirilebilir. Fatura ekranındaki İrsaliyeden Aktar (Ctrl+3) ve toplu fatura oluşturma ekranları bu parametreyi kullanmaz.

Örnek: Karadeniz Lojistik'e (120.003) 16.10.2026 tarihli satış irsaliyesi 04.11.2026'da listeden faturaya aktarılıyor. İşaretsizse pencerede fatura tarihi 04.11.2026, işaretliyse 16.10.2026 gelir.

Faturalaştırırken Kuru Güncelleştir

Ekrandaki açıklamaya göre irsaliye faturaya aktarılırken satırların döviz kurlarının yeniden bulunmasını sağlamalıdır. Şu an programda bir etkisi yoktur: işaretlemek, irsaliyeden faturaya aktarımda (fatura ekranında İrsaliyeden Aktar ya da irsaliye listesinde Faturaya Aktar) satır kurlarını değiştirmez. Dövizli irsaliyeyi faturalarken güncel kur gerekiyorsa fatura satırlarındaki kurları kontrol edin.

Siparişten faturaya aktarımdaki kur güncellemesi Sipariş grubundaki ayrı bir parametredir: Faturalaştırırken Kuru Güncelleştir (Sipariş).

Teklif

Parametre	Etkilediği yerler	Ne zaman
Onaylanmayan Teklif, Sipariş, İrsaliye ve Faturaya Aktarılmasın	Teklif listesi → Faturaya / Fişe / İrsaliyeye / Siparişe Aktar	Aktarım başlatılırken
Onaylanmayan Teklif Yazdırılmasın	Teklif ekranı → Yazdır	Yazdırırken
Tamamlanan Teklifte Değişiklik Yapılmasın	Teklif listesi → Düzelt	Aktarılmış teklif düzeltilmek istendiğinde
Teklif Listesine Girişte Sadece Açık Teklifler Listelensin	Satış / Satınalma Teklifleri listesi	Liste açılırken
Teklif Geçerlilik Tarihi Evrak Tarihinden Kaç Gün Sonra Olmalı	Teklif ekranı → Geçerlilik Başı / Sonu	Yeni teklifte ve evrak tarihi değişince
Teklif Teslim Tarihi Evrak Tarihinden Kaç Gün Sonra Olmalı	Teklif ekranı → Teslim Tarihi	Yeni teklifte ve evrak tarihi değişince
Kdv Şekli Değişikliğinde Kdv Ekle / Çıkar	Teklif ekranı → KDV Şekli	KDV şekli değiştirilince
Kısmi Tevkifat Uygulaması Alt Sınırı	Teklif ekranı → Kaydet	Kaydederken
Miktarda CTRL + F5 Formül Hesaplasın	Teklif ekranı satırları	`Ctrl`+`F5`
Miktarda Formül Otomatik Hesaplansın	Teklif ekranı satırları	İmleç Miktar ya da Fiyat kolonuna geçince
Faturada Miktar Hesaplama Formülü	Teklif ekranı satırları	Formül hesaplanırken
Formül Sonucunu Buraya Yaz	Teklif ekranı satırları	Formül hesaplanırken

Onay ve aktarım

Teklif satırları teklif ekranındaki Teklif İşlemleri menüsünden (Seçili Satırı Onayla, Tüm Satırları Onayla …) ya da Teklif Onaylama İşlemleri ekranından onaylanır. Aşağıdaki iki parametre onaysız satırı olan teklifin ne yapılamayacağını belirler.

Onaylanmayan Teklif, Sipariş, İrsaliye ve Faturaya Aktarılmasın

Ne yapar: en az bir satırı onaylanmamış teklifin listeden başka evraka aktarılmasını engeller. Varsayılan: işaretsiz.

Nerede / ne zaman: Satış Teklifleri ve Satınalma Teklifleri listesinde sağ tık → Faturaya Aktar, Fişe Aktar, İrsaliyeye Aktar ya da Siparişe Aktar seçildiğinde, aktarım başlamadan:

Onaylanmamış Teklif Satırları Var. Bu Teklifin Aktarımı Yapılamaz!

Hiçbir evrak oluşmaz. Fatura / irsaliye / sipariş ekranındaki Tekliften Aktar (Ctrl+1) ile satır alınırken bu kontrol yapılmaz.

Onaysız satırı olan teklif listeden siparişe aktarılmak istenince çıkan uyarı

Onaylanmayan Teklif Yazdırılmasın

Ne yapar: satırlarından biri bile onaylanmamış teklifin yazdırılmasını engeller. Varsayılan: işaretsiz.

Nerede / ne zaman: teklif ekranında Yazdır'a basınca. Onaysız satır varsa Onaylanmayan Teklif Yazdırılamaz ! uyarısı çıkar ve yazdırma penceresi açılmaz. Bütün satırlar onaylıysa teklif normal yazdırılır.

Örnek: Başkent Eğitim'e (120.002) verilen 08.10.2026 tarihli teklifte OFS-0001 Çalışma Masası dahil üç satır var ve hiçbiri onaylı değil. Parametre işaretliyken teklif İncele ile açılıp Yazdır'a basıldığında uyarı çıkar; Tüm Satırları Onayla yapıldıktan sonra teklif yazdırılabilir.

Onaysız satırı olan teklif yazdırılmak istenince çıkan uyarı

Tamamlanan Teklifte Değişiklik Yapılmasın

Ne yapar: başka bir evraka aktarılmış teklifin değiştirilmesini engeller. Varsayılan: işaretsiz.

Nerede / ne zaman: teklif listesinde Düzelt ile. Teklifin Aktarım kolonu doluysa (Kısmen Tamamlandı ya da Tamamlandı) şu uyarı çıkar ve teklif inceleme modunda açılır:

Bu Evraktan Başka Evraklara Aktarılmış. İnceleme Modunda Açılıyor!

Adına rağmen yalnız tamamen aktarılmış değil, kısmen aktarılmış teklifler de düzeltilemez. İşaretsizken aktarılmış teklif de düzeltilebilir.

Teklif Listesine Girişte Sadece Açık Teklifler Listelensin

Ne yapar: teklif listesi açıldığında Aktarım durumu Tamamlandı olan teklifleri gizler. Varsayılan: işaretsiz. Hiç aktarılmamış ve Kısmen Tamamlandı teklifler listelenir.

Nerede / ne zaman: Satış / Satınalma Teklifleri listesi açılırken. Liste açıkken sağ tık → Tüm Teklifler ile tamamlananlar da gösterilir, Açık Teklifler ile yeniden gizlenir.

Tarihler

Teklif Geçerlilik Tarihi Evrak Tarihinden Kaç Gün Sonra Olmalı

Ne yapar: teklifin Geçerlilik Başı / Geçerlilik Sonu alanlarını otomatik doldurur: başı evrak tarihi, sonu evrak tarihi + bu kadar gün. Varsayılan: 30. 0, boş ya da eksi değer yazılırsa 30 gün kullanılır.

Ne zaman:

Yeni teklif açılırken her zaman doldurulur.
Evrak tarihi değiştirilince yeniden hesaplanır. Kayıtlı bir teklifte, geçerlilik tarihleri elle değiştirilmişse (aralık bu gün sayısına eşit değilse) korunur; boşsa ya da program kuralındaysa yeni tarihe göre kaydırılır.
Seçili Kaydı Çoğalt ile oluşturulan teklifte tarihler kopyalanan tekliften gelir.

Örnek: değer 30. 08.10.2026 tarihli yeni teklifte Geçerlilik Başı 08.10.2026, Geçerlilik Sonu 07.11.2026 gelir. Evrak tarihi 12.10.2026 yapılınca tarihler 12.10.2026 – 11.11.2026 olur.

Teklif Teslim Tarihi Evrak Tarihinden Kaç Gün Sonra Olmalı

Ne yapar: teklifin Teslim Tarihi'ni evrak tarihi + bu kadar gün olarak doldurur. Varsayılan: boş.

Boş: teslim tarihi otomatik hesaplanmaz; yeni teklifte teklifin açıldığı günün tarihi gelir ve evrak tarihi değişince kendiliğinden değişmez.
0 ya da üstü: yeni teklifte teslim tarihi evrak tarihi + gün olur; evrak tarihi değişince yeniden hesaplanır. Kayıtlı teklifte elle değiştirilmiş teslim tarihi korunur.

Örnek: değer 20. 08.10.2026 tarihli teklifte Teslim Tarihi 28.10.2026 gelir.

Fiyat ve vergi

Kdv Şekli Değişikliğinde Kdv Ekle / Çıkar

Ne yapar: satırları olan teklifte KDV Şekli (Hariç ↔ Dahil) değiştirildiğinde Tüm Satırlardan Kdv Ekle/Çıkar onayı getirir. Varsayılan: işaretsiz.

Evet denirse bütün satırların fiyatı yeni şekle çevrilir: Dahil'e geçerken fiyat (1 + KDV oranı) ile çarpılır, Hariç'e geçerken bölünür; böylece teklifin KDV dahil toplamı değişmez. Hayır denirse ya da parametre işaretsizse fiyatlar olduğu gibi kalır ve yeni KDV şekline göre yorumlanır. Teklif ekranında Teklif İşlemleri → Kdv Ekle Çıkar ile aynı işlemdir.

Örnek: OFS-0001 Çalışma Masası satırı KDV hariç 3.541,67 TL, KDV %20. KDV şekli Dahil yapılıp onay verilince fiyat 4.250,00 TL olur; satırın KDV dahil tutarı yine 4.250,00 TL'dir.

Kısmi Tevkifat Uygulaması Alt Sınırı

İrsaliyedeki aynı adlı parametreyle aynı kuraldır; teklif ekranında Kaydet'e basınca çalışır. Tevkifatlı satırların KDV dahil net toplamı sıfırdan büyük ve bu tutardan küçükse Kısmi Tevkifat Uygulaması Alt Sınırının Altında Tevkifat Girdiniz! Tevkifat Sıfırlansın Mı? sorusu gelir; Evet bütün satırların tevkifatını kaldırır. Varsayılan: boş (kontrol yapılmaz).

Teklif satır formülü

İrsaliye formülüyle aynı mantıktadır; teklif ekranında çalışır. Miktarda CTRL + F5 Formül Hesaplasın işaretli değilse diğer üçü ekranda pasif durur.